Leren groente waarderen| Leren groente eten

Groente eten is gezond en belangrijk, maar veel kinderen zijn niet erg dol op groente. Hoe stimuleer je het eten van groente? :

* Steeds opnieuw proeven is belangrijk
* Dwingen werkt averechts, uitspugen mag
* Ontspannen sfeer aan tafel
* Wennen kost tijd
* Groente verwerken in gerechten
* Smaken combineren
* Knapperige, fris uitziende groentes
* Varieer met smaken en bereidingswijzen
Leren groente te waarderen.


Drs. Tamar de Vos - van der Hoeven - juni 2014
Groente is gezond, dat weet iedere ouder. Dagelijks twee ons groente en twee stuks fruit is wat voorgeschreven wordt en we doen allemaal ons best om hier op te letten. Fruit lukt vaak nog wel, de meeste kinderen lusten best een appel, banaan of kiwi en maar weinig kinderen halen hun neus op voor een lekker bakje aardbeien of druiven. Maar groente eten gaat bij veel kinderen een stuk minder gemakkelijk.
Jong kind proeft iets wat niet lekker is.
Fruit smaakt zoet en wordt daardoor makkelijker gegeten door jonge kinderen. Baby's worden geboren met een voorkeur voor zoet. Deze voorkeur komt voort uit een sterke behoefte aan koolhydraten (zetmeel en suikers) ten behoeve van de enorme groei die kinderen hun eerste jaar doormaken. Maar de voorkeur voor zoet is ook een soort aangeboren overlevingsmechanisme. Vroeger, toen wij nog leefden in de vrije natuur, leerden we uit te kijken met dingen die bitter smaakten, omdat deze giftig konden zijn, of zuur smaakten, omdat zuur kan duiden op onrijpheid.
En sommige groentes hebben een wat bittere smaak, waardoor veel kinderen ze niet waarderen. Andere groentes hebben een uitgesproken smaak, waar jonge kinderen ook vaak moeite mee hebben. De eerste jaren proeft een kind nog heel veel. Dit komt doordat jonge kinderen nog heel veel smaakpapillen hebben en deze niet alleen op de tong (zoals bij volwassenen) zitten maar in de hele mond. Baby's en dreumesen proeven heel veel en ervaren hierdoor de smaak van sommige groentes als te uitgesproken. En ook geldt voor veel groentes, 'onbekend maakt onbemind'.
Verschilende groentes
Wennen aan smaken

Aan de smaak van veel groentes moeten kinderen dus echt wennen. De eerste keren lusten ze een nieuwe smaak vaak niet en menig ouder besluit na een paar keer aanbieden deze groente maar niet meer op tafel te zetten. En dat is jammer, want wanneer kinderen de kans krijgen gewend te raken aan smaken, leren ze deze vaak wel waarderen. Om eraan te wennen, moeten kinderen wel een keer of tien of meer proeven. Dit kan een hele uitdaging zijn, om steeds weer diezelfde groente te moeten serveren, wetende dat je kind zich gaat verzetten tegen het proeven. Vooral wanneer je kind zeer duidelijk laat blijken het vies te vinden, kan het lastig zijn te blijven aanbieden. Maar wanneer het ouders lukt door te zetten, merken ze dat na enige tijd hun zoon/ dochter toch went aan deze nieuwe smaak.
Overigens moet dit aanbieden wel in een beetje ontspannen sfeer gebeuren. Door de groente die het kind niet lust zo af en toe aan te bieden, met daar tussendoor genoeg maaltijden die hij/zij wel lust, wordt het makkelijker zowel voor de ouders als voor het kind.
Wanneer een kind eenmaal gemerkt heeft te kunnen wennen aan een smaak die hij/zij eerst echt niet lustte ("Ik lustte eerst echt geen champignons, maar nu eet ik ze wel") zien we vaak dat hij/zij daarna meer open staat voor het proeven van nieuwe dingen en makkelijker went aan nieuwe smaken. Vaak zijn de eerste stappen in het wennen aan meer groentes, de moeilijkste. Naarmate het kind leert meer te eten, gaat het aanbieden van nieuwe smaken gemakkelijker.

Dit betekent niet dat ieder kind een alles-eter kan worden, maar wel dat kinderen kunnen leren een redelijk evenwichtig menu te eten, waar verschillende groentes ook gewoon deel van uit maken. En natuurlijk mag daarbinnen best ruimte zijn om bepaalde groentes niet te lusten (veel volwassenen hebben ook één of meerdere dingen die ze echt niet lusten), maar helemaal geen groentes lusten, dat is echt te voorkomen of aan te pakken.
Dit is ook belangrijk, want kinderen die weinig of geen groentes willen eten, ontwikkelen zich vaak tot volwassenen die ook weinig lusten.
Meisje snoept brocolli
Groente eten stimuleren

Het is dus goed om je kind te stimuleren groente te proeven en te eten. Maar op welke manier krijg je je kind zo ver dat hij/ zij hier een beetje aan meewerkt en hoe voorkom je dat eten een strijd wordt? Want wanneer er eenmaal een conflict over eten ontstaat, is de kans groot dat je kind steeds slechter gaat eten in plaats van beter.

Voor eten geldt zeker 'jong geleerd, is oud gedaan'. Het is verstandig al vanaf jonge leeftijd verschillende groentes aan te bieden en veel te variëren. Zo raakt je baby op jonge leeftijd gewend aan veel smaken en is hij/zij, tegen de tijd dat de dwarse peuterpuberteit de kop opsteekt, gewend groente te eten en is de kans dat dit een strijdpunt wordt kleiner.
Maar uiteraard is dit niet uitgesloten. Want ook een goed etende dreumes kan zich ontwikkelen tot een niets-lustende peuter.

Blijven aanbieden blijkt dan vaak de sleutel tot succes. Maar dwingen werkt averechts. Wanneer een kind gedwongen wordt iets te eten, krijgt het daarmee het signaal dat het eten van dit product onder dwang moet gebeuren en dus vies is. En dat is juist niet de boodschap die je wilt geven. De kunst is dus je kind steeds opnieuw te motiveren toch even te proeven. Door de afspraak te maken dat er maar een paar kleine hapjes geproefd hoeven te worden en dat het hapje uitgespuugd mag worden wanneer het kind het echt heel vies vindt, kan gemakkelijker medewerking verkregen worden. En misschien zal de eerste paar keer de groente dan uitgespuugd worden, iedere keer krijgt het kind toch even de smaak in de mond en zo went het hier toch langzaam aan.
Als je iets vaak ziet, ruikt en proeft raak je er vertrouwd mee. En dat wat vertrouwd is, ga je meer waarderen.
Daarbij is het ook goed om je te realiseren dat smaak kan veranderen en dat een groente waar je kind nu nog van walgt over één of twee jaar best lekker gevonden kan worden.

Het aanbieden van groente kan dus het beste in een gezellige ontspannen sfeer gebeuren. Het eten ervan moet het liefst iets vanzelfsprekends worden: "Dit eten we vanavond en ik weet zeker dat jij dat lekker vindt."
Deze ontspannen sfeer is niet alleen belangrijk om te voorkomen dat je kind zich onder druk gezet voelt, maar ook om het eten van groente niet te groot of belangrijk te maken. Wanneer ouders grote nadruk leggen op het eten van groente en hier veel belang aan hechten, zien we vaak dat kinderen juist slechter eten. Recent onderzoek van de Universiteit van Chicago heeft uitgewezen dat kinderen producten minder goed eten wanneer deze als 'gezond' worden gepresenteerd. De koppeling met gezond geeft kinderen schijnbaar het idee dat het dan niet zo lekker kan zijn. Mogelijk is dit idee ontstaan omdat kinderen, bij voeding die ze niet zo lekker vonden, te horen hebben gekregen dat ze het toch moesten eten omdat het zo gezond is. Kinderen kunnen hierdoor het idee krijgen dat 'gezond' eigenlijk 'niet lekker' betekent.
Beter is het dan ook om te zeggen dat de groente lekker is, dan de voedingswaarde of gezondheid er van te benoemen.
Groente leren eten
Groente aantrekkelijker maken

Het prettigst is het natuurlijk wanneer je kind zijn/ haar groente gewoon met smaak eet. Maar hoe bereik je dat?
Allereerst is de sfeer aan tafel belangrijk. Kinderen eten beter wanneer het gezellig is aan tafel. Wanneer de anderen aan tafel met smaak eten, werkt dit ook stimulerend. Waarbij je als ouder uiteraard niet heel overdreven het eten moet gaan aanprijzen "Och wat is dit heerlijk". Geen kind zal daar in trappen en dit leidt enkel tot de conclusie dat het wel vies zal zijn, want "waarom overdrijven mijn ouders anders zo". Je kunt als ouder overigens ook een goed voorbeeld stellen door juist iets te eten wat je niet zo lekker vindt. Zo leer je je kind dat je best de ene groente lekkerder kan vinden dan de andere, maar dat je van alles een beetje eet.

Kinderen eten vaak ook meer groente wanneer ze zich er minder direct van bewust zijn dat ze groente aan het eten zijn. In soep, een pasta saus, op de pizza, door de rijst of mie kan veel groente verwerkt worden, terwijl het kind toch minder het gevoel heeft achter een bord groente te zitten.

Niet te lang gekookte, fris uitziende groentes spreken kinderen vaak meer aan. Vooral jonge kinderen houden van verschillende kleurtjes op hun bord. Over het algemeen houden kinderen meer van in kleine stukjes gesneden groente. Met deze kleine stukjes is het gemakkelijker een beetje te proeven en blijven de stukjes groente gemakkelijker knapperig en fris.
Verschillende gemengde groentes spreken kinderen dan vaak ook aan. Het kind heeft dan een bordje met verschillende kleurtjes en smaken en kan zo verschillende groentes proeven. En wanneer er één groente blijft staan, is er evengoed ruimte voor waardering voor wat het kind gegeten heeft, want van de andere groentes heeft hij/ zij wel gegeten.

Het combineren van verschillende smaken kan nog om een andere reden goed werken. Wanneer je een smaak die je kind waardeert combineert met een smaak die je kind niet lekker vindt, help je je kind wennen aan de minder op prijs gestelde smaak. Uiteraard wil je niet dat je kind overal appelmoes door heen gooit, op iedere groente kaassaus wil of alleen groente eet wanneer dit in de mayonaise of ketchup gedoopt mag worden. Maar bij het wennen aan een nieuwe smaak, is er niets op tegen deze in eerste instantie te combineren met een vertrouwde smaak. Door de combinatie met deze lekkere smaak, krijgt het kind een positievere ervaring bij het leren kennen van de nieuwe smaak (we noemen dit smaakconditionering) en zal het kind deze langzaam aan ook leren waarderen op zichzelf. Ditzelfde effect kan bereikt worden wanneer er op het eten van een nieuwe smaak een lekkere vertrouwde smaak volgt. Ook dan ontstaat er een positieve associatie met deze nieuwe smaak.
Deze smaakconditionering zien we omgekeerd ook vaak bij kinderen ontstaan wanneer ze ziek zijn geworden na het eten van een bepaald product. Menig kind (en volwassene) lust dit product hierna niet meer.

Je kunt bij het combineren van smaken gebruik maken van de aangeboren voorkeur voor meer zoete smaken, door zoete groente te combineren met meer bittere groente, door fruit te combineren met groente of door groente te karamelliseren.
In zijn algemeenheid kan het variëren van bereidingswijze helpen bij het wennen aan nieuwe smaken. Het feit dat een kind een bepaalde groente gekookt niet lekker vindt, betekent nog niet dat hij/zij dezelfde groente als rauwkost, in de roerbak, uit de oven of als stamppot etc. ook niet zal lusten.
Een kind mag een bepaalde groente echt niet lusten, maar schrap een 'niet lekkere'-groente niet te snel van het menu.


Heeft u naar aanleiding van dit artikel vragen of wilt u een persoonlijk advies, dan kunt u hier terecht: Stel uw vraag of advies aan huis


Foto's: Avrene, Dean Wissing, Erix!, Landa Aslund





cs-gy-3d-234x16



Groente eten is gezond en belangrijk, maar veel kinderen zijn niet erg dol op groente. Hoe stimuleer je het eten van groente? :

* Steeds opnieuw proeven is belangrijk
* Dwingen werkt averechts, uitspugen mag
* Ontspannen sfeer aan tafel
* Wennen kost tijd
* Groente verwerken in gerechten
* Smaken combineren
* Knapperige, fris uitziende groentes
* Varieer met smaken en bereidingswijzen
Auteursrechten nadrukkelijk voorbehouden