Grooming | De digitale kinderlokker

Je kind waarschuwen niet mee te gaan met vreemde mannen om een nestje kittens te zien, is al lang niet meer voldoende om je kind te beschermen tegen 'kinderlokkers'. Internet biedt een heel nieuw scala aan mogelijkheden om als volwassene in contact te komen met kinderen.
Grooming

De digitale kinderlokker

Drs. Tamar de Vos - van der Hoeven - oktober 2013

Toen de ouders van nu nog kind waren, werden zij gewaarschuwd voor enge mannen in de bosjes (dit deden kinderen vooral onder elkaar, op menig schoolplein gingen verhalen over een vermeend kinderlokker) of vriendelijke meneren die graag een nestje met kittens of puppies wilden laten zien. De regels 'nooit met een vreemde meegaan' en 'het altijd eerst even komen vertellen wanneer je met iemand mee gaat', voldeden over het algemeen ruimschoots.
Maar met de komst van internet zijn er plotseling veel meer regels en zaken waarvoor kinderen gewaarschuwd dienen te worden.

Het internet biedt vele mogelijkheden om anoniem in contact te komen met anderen. Dit heeft voordelen, maar ook flinke nadelen. Zo kan het voor volwassenen met kwade bedoelingen zeer makkelijk zijn om in contact te komen met kinderen. Wanneer een volwassene contact legt met een kind onder de zestien jaar met de intentie seksueel contact (online of offline) te hebben, spreken we van grooming. Oftewel digitaal kinderlokken. Grooming is sinds 2010 strafbaar.
Grooming, meisje met computer
Digitaal kinderlokken, wat houdt dat in?

Het contact leggen kan op verschillende manieren. Zo zien we regelmatig dat een nep-account aangemaakt wordt op een sociale netwerksite als facebook of twitter om zo contact te leggen met jonge pubers. Maar ook via de chatfunctie van populaire spelletjes als bijvoorbeeld Minecraft wordt vaak een eerste contact gelegd.
De groomer doet zich dan vaak voor als kind en toont veel interesse in de ander. Al chattend verkrijgt de groomer zo veel informatie van het kind. Door hier handig op in te spelen en dezelfde interesses te fingeren, kan zo bij een wat onzekere puber het idee ontstaan een fijne nieuwe vriend gevonden te hebben Een vriend die goed luistert, interesses deelt en hem/ haar 'echt begrijpt'.
Of soms wordt bewust het idee gegeven dat het kind de persoon met wie hij/ zij chat kent: "Ik ken je van de tennis, daar heb ik je wel eens gesproken" Welke puber durft dan te zeggen "ik heb geen idee wie je bent". Zo kan de regel 'niet chatten of vrienden worden met een onbekende' ook omzeild worden.

Langzaamaan worden de gesprekken dan steeds persoonlijker en worden de gespreksonderwerpen meer seksueel getint. Dit proces kan een paar weken in beslag nemen, maar het kan ook heel goed binnen een uur. Een flinke groep kinderen verbreekt het contact zodra de onderwerpen seksuele lading beginnen te krijgen. Ze hebben in de gaten niet te maken te hebben met een leeftijdgenoot of zijn gewoon niet gediend van vragen of opmerkingen van seksuele aard. Groomers leggen dan ook vaak contact met veel verschillende kinderen, wetende dat een hoop het contact zullen verbreken in de loop van de tijd. Wachtende op dat ene kind dat wel ingaat op de seksueel getinte opmerkingen.
grooming, webcam
Het contact kan dan verder gaan via chat, maar vaak wordt al snel voorgesteld de webcam te gaan gebruiken. Het kind wordt overgehaald de webcam aan te zetten en zichzelf bloot te tonen. Dit is dan ook vaak het moment dat het kind ontdekt met een volwassene te maken te hebben. Soms blijft het bij die ene keer bloot voor de webcam, maar het gebeurt ook regelmatig dat de jongere daarna onder druk gezet wordt steeds verder te gaan voor de webcam, onder het dreigement dat opnames met de webcam anders openbaar gemaakt worden. Deze chantage kan zo ver gaan dat het slachtoffer zich gedwongen kan voelen ook af te spreken met de groomer in de hoop zo te voorkomen dat belastend beeldmateriaal openbaar gemaakt wordt. Overigens, ook wanneer er 'alleen' sprake is geweest van 'seks via de webcam' spreken we van seksueel misbruik als hier opnames van gemaakt zijn. Ook dat is strafbaar.

Er is ook een groep groomers die zich niet voordoet als leeftijdgenoot. Zij zijn vanaf het begin duidelijk over hun leeftijd. Het contact start vaak met een compliment: "wat een mooie profielfoto", "Goh, bijna jij model" etc. De groomer toont begrip voor hetgeen de jongere zegt, geeft advies en wint vertrouwen door bepaalde 'geheimen' en onzekerheden met hem/ haar te delen. Hierdoor heeft een beïnvloedbare en onzekere puber al snel het gevoel: deze persoon begrijpt mij echt. De gesprekken worden steeds intiemer en de groomer geeft de jongere steeds meer het gevoel heel speciaal te zijn. Al snel volgt dan de eerste afspraak.
De jongeren die ingaan op deze pogingen contact te leggen, vinden het interessant contact te hebben met een volwassene. Ze voelen zich gevleid door de aandacht van een volwassen man (het betreft bijna nooit vrouwen), zijn nieuwsgierig naar seksualiteit en vinden het leuk en interessant versierd te worden door iemand 'met meer ervaring'. Ze ervaren het contact als spannend en opwindend. In dit geval is de seksuele bedoeling van het contact leggen voor beiden glashelder en al snel wordt er dan ook afgesproken elkaar te ontmoeten. Jonge meisjes denken een oudere minaar te hebben en voelen zich bemind in plaats van misbruikt. Pas wanneer zij ontdekken niet de enige te zijn met wie hun 'vriend' afspreekt, merken ze dat er toch misbruik van hen gemaakt is. Van dwang, zoals wij dat zien bij het chanteren met beeldmateriaal van de webcam, is bij deze contacten eigenlijk bijna nooit sprake. De jongeren staan zelf open voor het afspreken en het hebben van seksueel contact. Dat ze dit seksuele contact hebben onder valse voorwendselen (hun minnaar is helemaal niet verliefd op hen) ontdekken ze pas later.
Deze groomers zijn dan ook zeker niet de griezels die veel ouders voor zich zien bij de gedachte aan een kinderlokker. Wel zijn het mannen die er niet in slagen een relatie aan te gaan met leeftijdgenoten, vaak behoefte hebben aan een gevoel van macht en controle en gevoelig zijn voor pedofiel beeldmateriaal. Hun voorkeur gaat uit naar jonge meisjes/ jongens.

Wie lopen risico?

Op zich loopt ieder kind dat het internet opgaat het risico benaderd te worden door een groomer. Van de kinderen tussen de twaalf en zestien jaar geeft bijna vijftig procent aan wel eens benaderd te zijn door een onbekende. De meeste kinderen gaan hier niet op in. Omdat ze geen zin hebben in contact met iemand die ze niet kennen of omdat ze geleerd hebben dat dit onverstandig is.
Een kleine groep jongeren reageert wel. De grootste groep slachtoffers van grooming zijn meisjes tussen de elf en vijftien, al zijn ook zeker jongens wel eens het slachtoffer. Een groter risico lopen kinderen die weinig sociale contacten hebben in real-live, zich eenzaam voelen en hierdoor open staan voor iemand die op een vriendelijke manier en vol van begrip contact zoekt. Kinderen met een laag IQ of een ontwikkelingsstoornis lopen ook een verhoogd risico. Jongeren die twijfelen over hun seksuele geaardheid, depressief zijn of al eens misbruik in het verleden hebben mee gemaakt lopen meer kans het slachtoffer te worden van een digitaal kinderlokker. Groomers spelen vaak in op onzekerheid en veel pubers voelen zich onzeker.
Kinderen die ook op andere momenten veel risicovol gedrag laten zien, zijn eerder geneigd in te gaan op de vragen van een groomer. Een slecht contact met de ouders zorgt er voor dat jongeren minder praten over wat ze online doen en meer open staan voor contact met anderen, zeker wanneer ze bij die persoon het gevoel hebben begrip te vinden en geaccepteerd te worden.

Grooming voorkomen
Hoe voorkom je dat je kind slachtoffer wordt?

Het is een illusie te denken dat je alle online activiteiten van je kind in de gaten kunt houden. In de thuissituatie kan je er als ouder nog redelijk zicht op houden, maar bij vrienden, op school, via de smartphone etc. gebeurt er heel veel wat je als ouder niet kunt zien. Het voorkomen van vervelende ervaringen op internet ligt dan ook niet in controle of beperking van het internet gedrag. Kinderen moeten juist leren zich zelfstandig te redden op het internet en zelf verstandige beslissingen te nemen.

Hiervoor is het heel belangrijk dat ouders en opvoeders veel praten met kinderen over internet. Zodra een kind online gaat, al is het nog maar klein en speelt het alleen online spelletjes, is het verstandig te praten over wat je online tegen kunt komen en wat je wel en vooral beter niet kunt doen online. Net zoals je vraagt wat je kind op school of bij het buitenspelen gedaan heeft, is het goed om ook te vragen wat je kind online beleefd heeft. En juist door hier al voor de puberteit over te beginnen ervaart een kind dat het normaal is om te praten over wat je online meemaakt en dat het normaal is om dat ook met je ouders te bespreken.
Het is goed om kinderen te waarschuwen voor de minder leuke kanten van internet. Maar doe dit wel op een manier dat je je kind niet de indruk geeft dat internet slecht of gevaarlijk is. Praat vooral ook over de leuke kanten van internet en social media. Vandaaruit kun je dan duidelijke afspraken maken hoe je het het beste leuk houdt op internet, door er verstandig mee om te gaan (lees hier meer over in de artikelen: "Chatten, leuk maar...pas op!" en "Pesten via internet").
En je kunt je kind informatie geven wat hij/zij kan doen wanneer er toch iets vervelends gebeurt.

Bij het voorkomen dat het contact met een groomer uit de hand loopt is het zeer belangrijk dat het kind het gevoel heeft bij iemand terecht te kunnen zodra het twijfels krijgt over het contact. Soms zullen deze twijfels er al zijn, zodra de vragen/ opmerkingen meer seksueel getint worden. Soms zal het kind pas gaan twijfelen aan het eigen handelen wanneer het al bloot gegaan is voor de webcam of al een afspraak gemaakt heeft. Op ieder moment moet de jongere bij iemand terecht kunnen die hulp biedt en niet alleen kwaad wordt en beperkingen stelt aan het internet gebruik. Want dat is een van de meest gegeven verklaringen van kinderen waarom ze niet met hun ouders gesproken hebben over wat er online gebeurde, omdat ze bang zijn niet meer op facebook, twitter, whatsapp etc. te mogen. Deze social media zijn zo belangrijk voor hun sociale leven dat ze niet willen riskeren hierin beperkt te worden. Een kind dat bang is niet meer op social media te mogen wanneer het vertelt iets doms gedaan te hebben, zal niet durven praten over wat er gebeurd is en hierdoor nog meer in de problemen raken.
Het beste is het natuurlijk wanneer een jongere bij zijn/ haar ouders terecht kan wanneer hij/ zij hulp nodig heeft. Andere mogelijkheden kunnen zijn een mentor, een vertrouwenspersoon op school, de kindertelefoon (http://www.kindertelefoon.nl/), meldknop (http://www.meldknop.nl/) etc.

Grooming staat op dit moment flink in de aandacht. Slachtoffer worden van grooming is een reëel risico dat jongeren lopen op internet. Maar het is wel een risico dat enorm te verkleinen is met goede voorlichting en begeleiding van jongeren. En het is ook goed om je als ouder te realiseren dat het maar een zeer kleine groep is, die slachtoffer wordt van grooming. Maar heel weinig kinderen krijgen te maken met seksueel misbruik en het overgrote deel van de kinderen die slachtoffer worden van seksueel misbruik, worden misbruikt door een bekende in 'real live'.
Het is dus goed je kind alert te maken op de aanwezigheid van groomers op internet, maar dit wel zo te doen dat je kind niet onnodig bang gemaakt wordt.


Heeft u naar aanleiding van dit artikel vragen of wilt u een persoonlijk advies, dan kunt u hier terecht: Stel uw vraag of advies aan huis

Foto: Trista Morgan





cs-gy-3d-234x16



Je kind waarschuwen niet mee te gaan met vreemde mannen om een nestje kittens te zien, is al lang niet meer voldoende om je kind te beschermen tegen 'kinderlokkers'. Internet biedt een heel nieuw scala aan mogelijkheden om als volwassene in contact te komen met kinderen.
Auteursrechten nadrukkelijk voorbehouden