Tekenen | ontwikkeling van tekenvaardgheid

De meeste kinderen tekenen graag. We zien dat alle kinderen in hun tekenontwikkeling dezelfde fases doorlopen. Van krassen gaan ze via herkenbare vormen naar herkenbare tekeningen.
Krassen, koppoters en perspectief tekenen

De ontwikkeling van de tekenvaardigheid

Drs. Tamar de Vos - van der Hoeven - september 2014
Tekenen is leuk. Er zijn maar weinig kinderen die echt helemaal niet van tekenen houden. En ook bij kinderen die er niet van lijken te houden, komt bijna altijd wel een leeftijdsfase dat ze toch plezier in het tekenen krijgen. Zeker wanneer de ouders en opvoeders met interesse en enthousiasme reageren op de creaties die hun kind maakt.
Vooral kinderen die zich onzeker voelen wanneer ze tekenen of ontevreden zijn met hun eigen tekentalent, hebben deze extra aandacht voor wat ze gemaakt hebben, soms echt even nodig om te blijven tekenen.

Deze stimulans is belangrijk, want tekenen is niet alleen leuk, het is ook heel goed voor de ontwikkeling. In de eerste plaats helpt tekenen natuurlijk enorm bij de ontwikkeling van de fijne motoriek. Naarmate het kind ouder wordt en de motorische beheersing zich verder ontwikkelt, gaat hij/zij steeds herkenbaarder en gedetailleerder tekenen. Tekenen helpt de fijne motoriek ontwikkelen en door die voortschrijdende ontwikkeling lukt het tekenen steeds beter. Zo stimuleert het tekenen zelf het kind om er mee door te blijven gaan.
Uiteraard is tekenen ook heel goed voor de ontwikkeling van de oog-hand- coördinatie.

Door te tekenen krijgt een kind bovendien alle ruimte om zijn/ haar creativiteit te uiten en te spelen met fantasie. Veel kinderen kunnen hun gevoelens kwijt in tekeningen. Wanneer ze lekker in hun vel zitten en vrolijk zijn, maken ze hele andere tekeningen dan op momenten dat ze het moeilijk hebben en verdrietig of boos zijn.
Tekenen helpt kinderen ook om grip te krijgen op de wereld om hen heen en op alles wat ze zien en beleven. Hun waarnemingsvermogen wordt er enorm door gestimuleerd, wanneer ze tekenen. Want hoe kan je een bloem tekenen als je niet eerst goed gekeken hebt hoe een bloem er uitziet?
dreumes tekent krassen en lijnen
Beginnen met tekenen

Dreumesen maken niet een bewuste keuze om te gaan tekenen. Ze ontdekken het meer bij toeval. Ze kliederen met hun eten, smeren jam of pindakaas over de tafel of vinden een krijtje om mee te rommelen. Of ze krijgen door de ouders/ opvoeders het materiaal om te tekenen aangereikt en gaan daar mee uitproberen. Het kind ontdekt dat hij/zij iets kan creëren, dat hij/zij vlekken kan maken met vla op een slabbetje, strepen kan maken met spinazie en krassen kan zetten op papier. Een geweldige ontdekking voor een dreumes die steeds meer ontdekt invloed te kunnen uitoefenen op zijn of haar omgeving. Dreumesen ontdekken het tekenen dan vaak ook per toeval, maar gaan er al snel heel bewust mee aan de gang. Het doel van het tekenen is in eerste instantie niet het creëren van iets, dreumesen tekenen echt om de handeling van het tekenen zelf. Jonge dreumesen geven dan ook nog geen betekenis aan hun tekeningen, het stelt niets voor het is 'gewoon een tekening'

Wanneer kinderen anderhalf/ twee jaar oud zijn, is hun motoriek meestal dusdanig ontwikkeld dat ze bewuster krabbels op het papier kunnen zetten. Daarvoor is het meer toeval hoe de tekening uitpakt. Op deze leeftijd beginnen veel kinderen ook te vertellen wat ze getekend hebben. Wel wordt deze uitleg pas achteraf gegeven, een tweejarige verzint niet wat hij gaat tekenen, maar tekent en bedenkt daarna wat het is. Dit zorgt ervoor dat een tekening best het ene moment nog een hond kan voorstellen en later, wanneer iemand ernaar vraagt, gerust een kind met een ballon kan zijn.
De krabbels worden meestal lukraak op het papier gezet en de ene keer kan het dat het hele vel gebruikt wordt, terwijl een volgende keer misschien alleen een hoekje van het blad gebruikt wordt.

Kinderen van twee jaar hanteren de vuistgreep, het kind neemt het krijtje of potlood in de hele vuist, waarbij de duim een beperkte rol speelt. De tekenbeweging wordt gemaakt vanuit de schouder, waarbij de hele arm dus beweegt bij het tekenen. Het handje steunt niet op de tafel, wat de controle over het tekenen natuurlijk maar beperkt maakt. Dreumesen blijven dan vaak ook niet op het vel, wanneer ze aan het tekenen zijn.
tekening van koppoter door peuter
Tekenen in de peutertijd

In de peuterfase (vanaf ± 2 jaar) beginnen kinderen steeds meer herkenbare vormen te tekenen. In deze overgangsfase zien we dat kinderen vormen gaan ontdekken in hun eigen krabbels en deze vormen dan steeds gaan herhalen. Waar een dreumes echt nog krabbelt, kan een kind van twee en half/ drie bewust strepen en rondjes gaan tekenen. Het doel van het tekenen wordt nu steeds meer echt het creëren van iets. Kinderen beginnen hun krijtje of potlood nu anders vast te houden, waardoor ze meer controle krijgen over de tekenbewegingen. Een peuter van rond de drie jaar gebruikt meestal de penseelgreep, hij/ zij houdt het potlood tussen de duim en gestrekte vingers geklemd. Peuters beginnen bij het tekenen nu ook meer te bewegen vanuit de elleboog en de pols, waardoor het kind meer controle krijgt over wat hij/zij tekent.

Vanaf drie jaar beginnen kinderen steeds meer echt herkenbare figuren te tekenen. In eerste instantie is niet altijd duidelijk wat het kind heeft getekend, maar dezelfde figuren keren steeds terug. Het kind ontdekt dat een rondje met een paar stippen erin lijkt op een gezicht en deze manier van een hoofd tekenen wordt daarna steeds herhaald. Zo tekent het kind een poppetje of een bloem steeds op dezelfde manier, waardoor je als ouder kunt gaan zien wat je kind tekent. Deze oudere peuters verzinnen ook echt van te voren wat ze willen tekenen en zetten dat dan, op hun eigen manier, op papier. Rondjes tekenen lukt steeds beter en in deze periode zien we veel kinderen kop-poters tekenen. Deze poppetjes bestaan uit een hoofd (met min of meer een gezicht) met daaraan armen en benen. Overigens tekenen niet alle peuters kop-poters.
Tekenen van een kleuter
Tekenen als kleuter

In de kleuterfase beginnen kinderen steeds meer herkenbare figuren te tekenen en breidt het aantal onderwerpen waarvan het kind tekeningen maakt zich steeds meer uit. De tekeningen worden steeds meer uitgewerkt, poppetjes krijgen nu ook een lijf, bloemen krijgen een steel en blaadjes en huizen bestaan uit meer dan alleen een scheef vierkant. We zien in de kleuterfase nog heel erg dat kinderen tekenen wat ze weten en niet hoe de werkelijkheid is of wat je werkelijk kan zien. Wanneer een kleuter een huis tekent, kan je meestal gewoon door de muur heen zien wat er binnen staat, een baby in de buik van een mama is ook gewoon te zien en een poppetje is gerust groter dan een huis of een boom.
Kinderen tekenen veel na wat ze bij anderen zien. Ouders merken dan ook vaak dat hun kind anders gaat tekenen, wanneer ze een ander plekje in de klas krijgen. Een nieuwe tafelgenoot geeft weer nieuwe ideeën hoe en wat je kunt tekenen. Jonge kleuters beginnen soms ook al interesse te krijgen voor letters. Van schrijven is dan nog geen sprake, het is echt het natekenen van letters. De eerste letters die kinderen over het algemeen willen natekenen zijn de letters van de eigen naam.

Kleuters krijgen steeds meer een voorkeurshand en hun penseelgreep wordt steeds meer de pincetgreep. Bij de pincetgreep wordt het potlood vast gehouden tussen de duim en de wijsvinger. Het is goed wanneer kinderen veel oefenen met deze pincetgreep omdat deze nodig is om goed te kunnen leren schrijven.
tekening van een lagere school leerling
Tekenen als je kind ouder wordt

We zien meestal zo rond de vijf jaar dat de verdeling van de tekening op het vel verandert. Jonge kleuters tekenen vaak nog midden op het vel en de figuren zweven als het ware in de ruimte. Oudere kleuters beginnen vaak een ondergrond en een bovenkant te maken aan hun tekening. De onderkant van het blad wordt vaak ook als onderkant van de tekening genomen en hier wordt gras of iets dergelijks getekend. Aan de bovenkant van het vel wordt vaak een lucht getekend.

Naarmate de kleuter ouder wordt, worden zijn/haar tekeningen steeds herkenbaarder, gedetailleerder en anatomisch correcter. In de eerste plaats komt dit doordat de fijne motoriek steeds beter wordt en het dus steeds beter lukt om echt dat te tekenen wat het kind in zijn/haar hoofd heeft. In de tweede plaats heeft hij/zij ook steeds meer kennis, waardoor hij/zij ook gewoon beter weet hoe iets ‘juist’ te tekenen. Al zijn tekeningen van kinderen van vijf/ zes jaar natuurlijk ook nog vol fantasie en magie.

Vanaf ongeveer zeven jaar zien we dat kinderen steeds meer echt de realiteit willen gaan tekenen. Kinderen gaan steeds meer kijken wat ze echt moeten afbeelden en dat wat niet te zien is weglaten. Er wordt veel nagetekend van plaatjes en foto's en veel kinderen proberen zo 'natuurgetrouw' mogelijk te tekenen. Langzaam aan wordt ook steeds meer perspectief in de tekening gebracht, al is perspectief tekenen wel iets dat kinderen echt moeten leren.
Tekeningen worden nog steeds gedetailleerder en kinderen van deze leeftijd zijn vaak ook veel langer met een tekening bezig. Waar vroeger in de tekenles een of soms zelf meerdere tekeningen gemaakt werden, kan een kind van zeven/acht best meerdere tekenlessen aan dezelfde tekening werken.

N.B. De leeftijden die in dit artikel genoemd worden zijn gemiddelden. Ieder kind ontwikkelt zich op zijn eigen manier en in zijn eigen tempo. Soms gaat de ontwikkeling wat langzamer, om daarna plotseling heel snel te gaan. Sommige kinderen slaan sommige fasen ook over. En het ene kind houdt nu eenmaal meer van tekenen dan het andere.


Heeft u naar aanleiding van dit artikel vragen of wilt u een persoonlijk advies, dan kunt u hier terecht: Stel uw vraag of advies aan huis


Informatie voor dit artikel komt van:
- ww.zwijsenouders.nl/Artikel/Ontwikkeling-van-kindertekeningen.htm
- http://mens-en-samenleving.infonu.nl/psychologie/26383-spel-spelontwikkeling-wat-kan-n-kind-op-welke-leeftijd.html





cs-gy-3d-234x16



De meeste kinderen tekenen graag. We zien dat alle kinderen in hun tekenontwikkeling dezelfde fases doorlopen. Van krassen gaan ze via herkenbare vormen naar herkenbare tekeningen.
Auteursrechten nadrukkelijk voorbehouden